Evde tek bir hayvanla kurulan düzen, ikinci bir canlı geldiğinde baştan yazılır. Yeni gelen sadece bir yatak ve bir kap eklemekle kalmaz; evin kokusunu, seslerini, günlük ritmini ve mevcut hayvanın kendini güvende hissettiği alanı da değiştirir. Bu yüzden birden fazla hayvan sahipliği, "iyi anlaşırlar mı?" sorusundan çok, "ben bu iki canlının ihtiyacını aynı çatı altında ayrı ayrı karşılayabilir miyim?" sorusudur.
Aşağıda hem tanışma sürecini hem de uzun vadeli birlikte yaşamı ele alıyoruz. Amaç, çatışmayı bastırmak değil; çatışmanın çıkmasına gerek kalmayan bir ortam kurmak.
Çoğu sorun ilk günlerde atılan hatalı adımlardan doğar. İki hayvanı odanın ortasında karşı karşıya bırakmak, ikisine de "burada kaçış yok" mesajı verir. Bunun yerine tanışma; koku, ses ve görüntü olarak kademelendirilir. Eve yeni hayvan getirmeye hazırlık konusunu daha önce okuduysanız, o hazırlığın devamı burada başlıyor demektir.
Yeni gelen hayvan ilk günlerde kendine ait, kapısı kapanabilen bir alanda kalmalı. Bu alanda su, yatak, tuvalet (kedi ise kum kabı) ve saklanabileceği bir köşe bulunsun. Mevcut hayvan evin geri kalanını kullanmaya devam eder; böylece "benim alanım işgal edildi" hissi oluşmaz. İlk temas, kapalı kapının altından gelen kokularla ve seslerle kurulur. Bu aşama bazı hayvanlarda iki gün, bazılarında iki hafta sürer; süreyi takvim değil, hayvanların rahatlığı belirler.
İkinci aşamada kısa, gözetimli buluşmalar yapılır. Köpeklerde bu genellikle dışarıda, tasmalı ve yan yana yürüyerek başlar; burun buruna karşılaşma yerine aynı yöne doğru hareket etmek gerilimi düşürür. İki köpek bir arada ilk kez eve girecekse, önce bahçede veya sokakta birkaç kez yürüyüş yapıp ardından eve birlikte girmek işe yarar. Kedilerde ise aralık bırakılmış kapı ya da bebek bariyeri iyi bir ara adımdır. Buluşmalar iki-üç dakika ile başlar ve her iki hayvan da sakinken bitirilir. Kavga çıktıktan sonra ayırmak, kavga çıkmadan bitirmekten çok daha zordur.
Yeni başlayan biri için en zor kısım, huzursuzluğu erken görmektir. Dikkat edilecek işaretler:
Bu belirtilerin bir kısmı stresle, bir kısmı ağrıyla da ilişkili olabilir. Davranış birden değiştiyse, önce sağlık sorunlarının belirtilerini gözden geçirmek ve gerekirse veteriner kontrolü yapmak doğru sıra olur. Ağrısı olan hayvan sabrını hızlı kaybeder.
Tanışma bittiğinde iş bitmez. Birlikte yaşayan hayvanlar arasındaki çoğu tartışma, kıt kaynaklar yüzünden çıkar: yemek, yatak, kapı önü, en sevilen koltuk ve en çok da insanın ilgisi.
Temel kural: kaynak sayısı hayvan sayısından bir fazla olsun. İki kedi için üç kum kabı, iki köpek için ayrı mama kapları ve ayrı yatma alanları düşünülmeli. Beslenme mutlaka ayrı yerlerde, tercihen görüş açıları kesişmeyecek şekilde yapılmalı; birinin diğerinin kabına dalması hem çatışma hem de dengesiz beslenme demektir. Kedi ve köpek aynı evdeyse mamaların birbirine karışmaması ayrıca önemlidir, çünkü kedi beslenmesinin ihtiyaçları köpeğinkinden farklıdır. Beslenmede yapılan yaygın hataların çoğu, çok hayvanlı evlerde daha hızlı sonuç doğurur.
Hayvanlar günlük düzenden güven alır. Yemek, yürüyüş, oyun ve dinlenme saatlerinin tahmin edilebilir olması gerilimi belirgin biçimde düşürür. Bununla birlikte her hayvana birebir zaman ayırmak şarttır: tek başına kısa bir yürüyüş, tek başına beş dakikalık oyun, tek başına tımar. Köpek eğitiminde komutlar önce ayrı ayrı çalışılır, sonra birlikte tekrarlanır; aksi halde biri diğerini taklit eder ve kimin ne öğrendiği anlaşılmaz. Fiziksel aktivitenin yeterli olması da kavgaların en sessiz panzehridir; enerjisi boşalmamış iki hayvan, aynı evde birbirini fazla kolay tahrik eder.
Kedi ile köpek bir arada yaşayabilir, ancak kedinin yüksek kaçış noktalarına ihtiyacı vardır: raf, kedi ağacı, köpeğin ulaşamadığı bir oda. Tavşan ve hamster gibi av konumundaki küçük hayvanlar ise asla yırtıcı içgüdüsü olan bir hayvanla gözetimsiz bırakılmamalı; barınakları sağlam, yüksekte ve sessiz bir yerde olmalı. Akvaryumda balık besliyorsanız, kapak kullanmak ve kediyi tırmanamayacağı bir düzene yönlendirmek işin yarısıdır. Aynı türden iki hayvan seçerken de mizaç uyumu yaşa ve cinsiyete bakmaktan daha belirleyicidir; enerjik bir genç köpekle yaşlı ve sakin bir köpek eşleştirildiğinde, yaşlısına dinlenme hakkı tanımak size düşer.
Hayvanların "arkadaş olması" şart değildir. Birbirini rahatsız etmeden aynı evde huzurla yaşamaları da başarılı bir sonuçtur.
Birden fazla hayvanla yaşamak, ilgiyi bölmek değil çoğaltmayı öğrenmek anlamına gelir. Al